Verslag congres “RFID in de zorg”,
4 april 2007, Capgemini Utrecht

Congres geeft driedimensionaal beeld van RFID in de zorg

Volgens Robert Stegwee, die het congres aftrapte, was het experiment gestart om te zien of de toepassing van RFID de hooggespannen verwachtingen in de praktijk kon waarmaken.
RFID is een technologie waarmee op afstand gegevens kunnen worden uitgelezen uit een chip (een ‘tag’), bijvoorbeeld over wat voor producten er in het boodschappenmandje zitten of wie er voor de deur staat. De techniek wordt in de praktijk al uitgebreid toegepast in diefstalbeveiliging in winkels, in contactloze toegangskaarten en binnenkort op landelijke schaal in de OV-chipkaart.
Tijdens het experiment in het AMC werden patiënten, medewerkers, operatiematerialen en bloedzakken voorzien van een RFID tag, waardoor van elke persoon en elk object kon worden vastgesteld waar zij op welk tijdstip waren. Van de bloedzakken werd bovendien de temperatuur bepaald.
Gedurende de middag werd in vijf lezingen een aantal aspecten van RFID in de zorg belicht. Bas de Mol, hart-longchirurg in het AMC, gaf een bevlogen inkijk in de problemen waar artsen mee worstelen op het gebied van veiligheid en wat technologie daaraan kan bijdragen. “Het experiment liet zien dat de deur van de OK tijdens een operatie zo’n dertig keer open ging, terwijl we weten dat dat de kans op infectie bij de patiënt vergroot. RFID maakt het mogelijk om het aantal keer dat de deur opengaat te monitoren en hierop tijdens de operatie actie te ondernemen,” volgens De Mol.
Zijn visie van de zorginstelling als een veilig huis sprak veel van de bezoekers van het congres, voornamelijk medewerkers van ziekenhuizen, wel aan. Maar, zo zei hij, “technologie is altijd maar één van de middelen om de veiligheid te verbeteren, het belangrijkste blijft het gedrag van mensen.”
“Naast veiligheid kan RFID allerlei administratieve processen verbeteren,” zo zegt Henk Scholten van Geodan, de leverancier van de technologie achter de pilot. Je kunt bijvoorbeeld eenvoudiger de versheid van de gebruikte bloedzakken waarborgen, terwijl je in één moeite door voldoet aan Europese regelgeving voor administratie van bloedproducten. Maar het mooiste zou zijn als uit alle gemeten data onmiddellijk concrete acties voortvloeien: “RFID in het AMC moet worden als TomTom in de auto: verzamelde locatiedata worden geoperationaliseerd in beslissingen.”

	Wat zijn de mogelijkheden van RFID in de zorg? En wat levert het in de praktijk op? Dat waren de vragen die tijdens het congres “RFID in de zorg” bij Capgemini in Utrecht op woensdag 4 april 2007 beantwoord moesten worden. Directe aanleiding voor het congres was het afronden van een uitgebreide, anderhalf jaar durende pilot met RFID in het AMC in Amsterdam .

En wat heeft deze proef nu concreet opgeleverd?

“We zagen dat materialen voordat ze gebruikt werden verschillende keren heen en weer gingen tussen het magazijn en de OK,” zegt Piet Bakker, verantwoordelijk voor de pilot vanuit het AMC. “Die inefficiëntie kunnen we dus aanpakken.” Daarnaast kwam de informatie over het in- en uitlopen van de OK en de versheid van het gebruikte bloed naar boven. En de business case lijkt ook dik in orde. Stegwee: “De investeringen in RFID zullen zich in drie jaar terugverdienen.” Maar wat waarschijnlijk het belangrijkste is: “We hebben deze nieuwe technologie in een complexe omgeving, het operatiecomplex van een academisch ziekenhuis, beproefd. Daardoor hebben we, naast de mogelijkheden, de problemen die dit met zich meebrengt zichtbaar gemaakt,” zegt Bakker.

Problemen als beïnvloeding van medische apparatuur door de in RFID gebruikte radiogolven en falende RFID leesapparatuur konden voor dit experiment worden opgelost. En ook al liep het project uit, het door het AMC en Capgemini gedeelde projectmanagement heeft het toch tot een succes weten te maken. Maar de technologie is nog zeker niet ‘proven’ en voor effectief en veilig gebruik in een ziekenhuisomgeving zijn nog veel verbeteringen nodig.
Dat is de reden dat Hans van Grieken de aanwezige zorginstellingen adviseert om, net als een aantal distributiecentra, een fysieke testomgeving op te zetten waarin dit soort technologie in een levensechte situatie getest kan worden. “Dat is een mooie tussenstap voordat je zo’n complexe technologie in de praktijk inzet.”
Voor RFID in de zorg zijn er dus legio mogelijkheden op het gebied van veiligheid, voldoen aan regelgeving, analyse en ondersteuning van processen, en kwaliteitsbewaking. Maar er ligt nog een grote uitdaging voor fabrikanten en zorginstellingen om al deze mogelijkheden optimaal te benutten.